Resmî Gazete’de yayımlandı: Uzaktan çalışmada kurallar belli oldu

Uzaktan çalışmada çalışma saatleri, fazla mesai, ekipman, zorunlu giderler ve iş güvenliğine ilişkin kurallar çalışanları yakından ilgilendiriyor.

Lider Gündem - Uzaktan çalışma modelinde işçi ve işvereni ilgilendiren kurallar netleşti. Çalışma saatlerinden fazla mesaiye, ekipman temininden zorunlu giderlere kadar birçok başlık düzenleme kapsamında yer alıyor. Türkiye’de özellikle beyaz yakalı çalışanlar arasında yaygınlaşan uzaktan ve esnek çalışma modeli yeniden çalışma hayatının önemli gündem maddelerinden biri oldu. İş ve yaşam dengesinin güçlendirilmesi, çalışan verimliliğinin artırılması ve farklı istihdam modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam ederken, uzaktan çalışmanın nasıl uygulanacağına ilişkin hükümler de dikkat çekiyor. HANGİ GÜNLER EVDE, HANGİ GÜNLER İŞYERİNDE ÇALIŞILACAK? Uzaktan ve esnek çalışma sisteminde en çok merak edilen konuların başında çalışma günleri ve saatleri geliyor. Çalışanın hangi zaman aralığında ve ne kadar süreyle uzaktan görev yapacağı iş sözleşmesinde belirleniyor. Mevzuattaki sınırlamalara uyulması şartıyla taraflar çalışma saatlerinde değişiklik yapabiliyor. Gündemdeki esnek çalışma modellerinde ise işyerinde geçirilecek günler ile uzaktan çalışılacak günlerin daha belirgin hale getirilmesi üzerinde duruluyor. YÜZ BİNLERCE ÇALIŞANI İLGİLENDİRİYOR Özellikle Covid-19 salgınıyla birlikte yaygınlaşan evden çalışma modeli, sonraki yıllarda da çalışma hayatındaki yerini korudu. Uzaktan çalışma; çalışanın işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında görevini evinden veya teknolojik iletişim araçları kullanarak işyeri dışında yerine getirmesine dayanan çalışma biçimi olarak uygulanıyor. ESNEK ÇALIŞMA MODELİ GÜNDEMDE Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de geçtiğimiz günlerde esnek çalışma modellerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Özellikle eğitimde veya istihdamda bulunmayan 15-29 yaş grubundaki gençlere yönelik programlar üzerinde çalışıldığını belirten Şimşek, daha esnek çalışma modellerinin geliştirilmesinin gündemde olduğunu ifade etti. Kamuda esnek ve uzaktan çalışma modellerinin geliştirilmesi de daha önce kamuoyuna açıklanan hedefler arasında yer almıştı. OVP’DE ESNEK ÇALIŞMAYA YER VERİLDİ Esnek çalışma modeli 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da da çalışma hayatına ilişkin başlıklar arasında yer aldı. Program kapsamında iş ve yaşam uyumunun güçlendirilmesi, çalışanların verimliliğinin artırılması ve değişen iş gücü piyasasına uygun yeni çalışma modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar öngörülüyor. Çalışma günlerinin farklı biçimlerde düzenlenmesi ve esnek süreli istihdam modellerinin geliştirilmesi de üzerinde çalışılacak konular arasında bulunuyor. ESNEK ÇALIŞMA NE ANLAMA GELİYOR? Esnek çalışma, çalışanların yalnızca klasik ofis ve sabit mesai düzenine bağlı kalmadan işin niteliğine göre farklı çalışma saatleri, yerleri veya programları üzerinden görev yapabilmesine imkân sağlayan modelleri kapsıyor. Uzaktan çalışma, farklı mesai saatleri ve işin niteliğine göre oluşturulan çalışma programları bu kapsamda değerlendirilebiliyor. İŞ SÖZLEŞMESİ YAZILI OLACAK Uzaktan çalışma sisteminde iş sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması gerekiyor. Sözleşmede işin tanımı ve nasıl yapılacağı, çalışma süresi ve yeri, ücretin ödenmesine ilişkin esaslar, işveren tarafından sağlanacak araç ve ekipmanlar, bunların korunmasına ilişkin sorumluluklar, iletişim yöntemi ve diğer çalışma şartları yer alıyor. ÇALIŞMA ALANININ MASRAFLARI NASIL KARŞILANACAK? Çalışanın uzaktan görev yapacağı alanda özel bir düzenleme yapılması gerekiyorsa gerekli işlemlerin çalışmaya başlanmadan önce tamamlanması gerekiyor. Bu düzenlemelerden doğacak maliyetlerin nasıl karşılanacağı ise çalışan ile işveren arasında belirleniyor. EKİPMANI İŞVEREN SAĞLAYACAK Uzaktan çalışan kişinin görevini yerine getirebilmesi için gerekli malzeme ve iş araçlarının, taraflar arasında aksi kararlaştırılmadığı sürece işveren tarafından sağlanması gerekiyor. İşveren ayrıca sağladığı ekipmanın kullanım şartları ile bakım ve onarım esaslarını çalışana açık şekilde bildirmekle yükümlü. İşveren tarafından verilen araçların teslim tarihindeki bedellerinin bulunduğu bir listenin hazırlanması ve kayıt altına alınması da gerekiyor. ZORUNLU GİDERLER SÖZLEŞMEDE BELİRLENECEK Uzaktan çalışırken işin yapılmasından doğan ve doğrudan mal veya hizmet üretimiyle bağlantılı zorunlu giderlerin nasıl belirleneceği ve kim tarafından karşılanacağı iş sözleşmesinde düzenleniyor. Böylece çalışan ile işveren arasında internet, ekipman veya işin yürütülmesinden doğabilecek çeşitli giderlerin nasıl karşılanacağı konusunda sözleşme hükümleri önem kazanıyor. FAZLA MESAİ İÇİN İŞÇİNİN KABULÜ GEREKİYOR Uzaktan çalışmada fazla mesai de belirli kurallara bağlı. Fazla çalışma, işverenin yazılı talebi ve çalışanın kabulü doğrultusunda ilgili mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilebiliyor. Çalışanın hangi saatlerde görev yapacağı gibi işveren ile çalışan arasındaki iletişimin hangi yöntemle ve hangi zaman aralığında kurulacağı da taraflarca belirleniyor. VERİ GÜVENLİĞİ İŞVERENİN SORUMLULUĞUNDA Uzaktan çalışmada şirket ve kurum verilerinin korunması da önemli başlıklardan biri. İşveren, çalışanı işyerine ve yaptığı işe ilişkin verilerin korunması ve paylaşılmasına yönelik kurallar konusunda bilgilendirmek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlü. Çalışanın da veri güvenliğine ilişkin belirlenen kurallara uyması gerekiyor. İŞ GÜVENLİĞİ SORUMLULUĞU DEVAM EDİYOR Çalışanın görevini evden veya işyeri dışından yapması iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. İşverenin yapılan işin niteliğine göre çalışanı iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilgilendirmesi, gerekli eğitimi sağlaması, sağlık gözetimini gerçekleştirmesi ve verdiği ekipmanlarla ilgili güvenlik tedbirlerini alması gerekiyor. HER İŞ EVDEN YAPILAMAYACAK Uzaktan çalışma her meslek ve görev için uygulanamıyor. Tehlikeli kimyasal ve radyoaktif maddelerle yapılan işler, bu maddelerin işlenmesi veya atıklarıyla ilgili faaliyetler ile biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işlerde uzaktan çalışma uygulanamıyor. Kamu kurumlarının hizmet alımıyla yürüttüğü bazı işler ile milli güvenlik açısından stratejik öneme sahip birim, proje, tesis veya hizmetlerde uzaktan çalışmanın uygulanıp uygulanamayacağına ise ilgili kamu kurum veya kuruluşu karar veriyor. İŞÇİ YENİDEN İŞYERİNE DÖNMEK İSTEYEBİLECEK Çalışma ilişkisi başlangıçtan itibaren uzaktan çalışma şeklinde kurulabileceği gibi mevcut çalışanlar da işverenle anlaşarak uzaktan çalışma sistemine geçebiliyor. Uzaktan çalışan bir işçi daha sonra yeniden işyerinde çalışmak istediğinde bu yönde talepte bulunabiliyor. İşverenin söz konusu talebi öncelikli olarak değerlendirmesi gerekiyor. Zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uzaktan çalışma sistemine geçilmesi halinde ise çalışanın ayrıca talebi veya onayı aranmayabiliyor.